ผลการดำเนินการวิจัย
บทที่ 4 · ผลการวิเคราะห์ข้อมูลแบบสอบถาม 430 ราย และผลการประชุมกลุ่มย่อย AIC
ส่วนที่ 1
ลักษณะทางประชากร สังคม และเศรษฐกิจ
📌 กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 430 ราย จาก 3 เทศบาล · เทศบาลตำบลป่าโมก 75 ราย · เทศบาลตำบลไชโย 87 ราย · เทศบาลเมืองอ่างทอง 268 ราย
เพศและช่วงอายุ
อายุเฉลี่ย 56 ปี · ต่ำสุด 7 ปี · สูงสุด 90 ปี
อาชีพหลัก
ค้าขาย/ธุรกิจส่วนตัว143 คน
การรวมกลุ่มทางสังคม (เครือข่าย)
ทสม. (อาสาฯสิ่งแวดล้อม)24 คน
💡 ข้อค้นพบสำคัญ
กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ (74.4%) เกิดที่นี่และไม่ได้ย้ายถิ่น มีความผูกพันกับพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาอย่างยาวนาน บ้านพักอาศัยอยู่ในรัศมีมากกว่า 100 เมตรจากแหล่งน้ำ (39.5%) รายได้รวมครัวเรือนส่วนใหญ่พอใช้ (79.3%)
ส่วนที่ 2
ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ
🎯 ข้อที่ตอบถูกมากที่สุด 5 อันดับแรก
หญ้าแฝก/ไผ่/พืชยึดดินริมตลิ่ง402 คน
แก้มลิงช่วยเก็บน้ำในฤดูแล้ง391 คน
ธนาคารน้ำชุมชนในที่ราบลุ่ม385 คน
ต้นกล้าพันธุ์พื้นเมืองริมน้ำ385 คน
คลองไส้ไก่ชะลอน้ำน้ำหลาก380 คน
⚠️ ข้อที่ตอบผิดมากที่สุด 5 อันดับแรก (ช่องว่างความรู้)
พิธีกรรม/ประเพณีไม่มีผลต่อการอนุรักษ์267 คน
ภูมิปัญญาที่ดีต้องคงเดิมไม่ต้องปรับ242 คน
น้ำใต้ดินกับน้ำผิวดินไม่มีการแลกเปลี่ยน227 คน
สารส้ม/คลอรีนเกินมาตรฐานไม่ก่อผลสะสม197 คน
น้ำท่วมฉับพลันเกิดจากฝนหนักอย่างเดียว184 คน
💡 ข้อสรุป
ชุมชนมีความรู้ดีในภูมิปัญญาที่เป็นรูปธรรมและเห็นผลชัด แต่ยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนในประเด็นเชิงระบบนิเวศและมิติสังคม-วัฒนธรรม โดยเฉพาะบทบาทของพิธีกรรมในการสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ และการปรับประยุกต์ภูมิปัญญาให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ส่วนที่ 3
ความคิดเห็นต่อภูมิปัญญาท้องถิ่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ
ความคิดเห็นวัดด้วยมาตรวัด 5 ระดับ: เห็นด้วยมากที่สุด (4) / เห็นด้วย (3) / เห็นด้วยน้อย (2) / เห็นด้วยน้อยที่สุด (1) / ไม่เห็นด้วย (0)
ความคิดเห็นเรื่องภูมิปัญญาที่เกี่ยวข้องกับน้ำ (สัดส่วน "เห็นด้วยมากที่สุด")
ภูมิปัญญาการเกษตรและชลประทาน
ภูมิปัญญาการดักปลาและประมง
ภูมิปัญญาการจัดการน้ำท่วม
ภูมิปัญญาพิธีกรรมกับแม่น้ำ
* ค่าโดยประมาณจากผลการวิเคราะห์ความคิดเห็นภาพรวม
ส่วนที่ 4
รูปแบบการพัฒนาเครือข่ายทางสังคมที่เหมาะสม
จัดอันดับตามสัดส่วนกลุ่มตัวอย่างที่เห็นว่า "เหมาะสมมากที่สุด" (n=430)
🏆 5 รูปแบบที่ได้รับการสนับสนุนสูงสุด
แผนรับมืออุทกภัย-ภัยแล้งแบบมีส่วนร่วม216 คน
พัฒนาผู้นำรุ่นใหม่/ผู้ประสานงานเครือข่าย206 คน
ตั้งคณะทำงานอนุรักษ์น้ำในชุมชน204 คน
หลักสูตรเยาวชนอนุรักษ์น้ำด้วยภูมิปัญญา199 คน
เทคโนโลยีเหมาะสม (หญ้าแฝก/กังหัน/บ่อชีวภาพ)199 คน
รูปแบบอื่นๆ ที่ได้รับการสนับสนุน
พัฒนาวิถีชีวิตริมน้ำ+ท่องเที่ยวชุมชน
เวทีแลกเปลี่ยนข้ามพื้นที่ 3 อำเภอ
ระบบติดตามประเมินผลสาธารณะ
กองทุนเครือข่ายน้ำ/ธนาคารน้ำชุมชน
ระบบเฝ้าระวังคุณภาพน้ำโดยชุมชน
"ข้อเสนอแนะจากกลุ่มตัวอย่าง: ให้ความสำคัญกับการบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ส่งเสริมองค์ความรู้และการสร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำแก่ประชาชนในทุกช่วงวัย"
— ข้อเสนอแนะจากกลุ่มตัวอย่าง ตารางที่ 4.9 (n=43 ราย ร้อยละ 10)
ส่วนที่ 5
ผลการวิเคราะห์ทางสถิติ
ค่าสหสัมพันธ์เพียร์สัน (ตัวแปรที่มีนัยสำคัญ)
ความคิดเห็น (r = 0.760**)
การรับรู้ข่าวสาร (r = -0.250**)
ระยะเวลาการศึกษา (r = -0.173**)
ระยะเวลาการอาศัย (r = -0.122*)
** มีนัยสำคัญที่ p<.01 * มีนัยสำคัญที่ p<.05
ผลการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression)
สมการพยากรณ์
Y = 9.011 + 0.759(เพศ) - 0.014(อายุ) - 0.229(ระยะเวลาการศึกษา)
- 0.166(จำนวนสมาชิก) - 0.068(ระยะเวลาการอาศัย)*
+ 1.028(รายได้) + 0.470(ความรู้ความเข้าใจ)**
- 0.078(การรับรู้ข่าวสาร)** + 0.815(ความคิดเห็น)**
+ 0.152(การมีภูมิปัญญาท้องถิ่น)**
61.1%
R² อธิบายความแปรปรวน
0.724
Beta ความคิดเห็น (สูงสุด)
💡 สรุปผลการทดสอบสถิติ
ตัวแปร 5 ตัวที่มีอิทธิพลต่อรูปแบบการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระยะเวลาการอาศัย, ความรู้ความเข้าใจ, การรับรู้ข่าวสาร, ความคิดเห็น และการมีภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยตัวแปร "ความคิดเห็น" มีอิทธิพลสูงสุด (Beta = 0.724) สะท้อนว่าปัจจัยเชิงจิตสังคมและองค์ความรู้สำคัญกว่าปัจจัยประชากรศาสตร์
ส่วนที่ 6
ผลการประชุมกลุ่มย่อย AIC
A
Appreciation
เข้าใจสถานการณ์ วาดภาพแม่น้ำปัจจุบัน สร้างวิสัยทัศน์อนาคต 10 ปี
I
Influence
ระดมความคิดหากลวิธี จัดความสำคัญกิจกรรม เลือกแนวทางที่เป็นไปได้
C
Control
วางแผนปฏิบัติการ กำหนดผู้รับผิดชอบ จัดทำแผนงาน/โครงการ
28 เมษายน 2569
ครั้งที่ 1 · อำเภอเมืองอ่างทอง
ศาลาอเนกประสงค์ ต.บางแก้ว อ.เมืองอ่างทอง · ผู้เข้าร่วม 10 คน
เสร็จสมบูรณ์
29 เมษายน 2569
ครั้งที่ 2 · อำเภอป่าโมก
สวนคนป่า เทศบาลตำบลป่าโมก อ.ป่าโมก · ผู้เข้าร่วม 10 คน
เสร็จสมบูรณ์
30 เมษายน 2569
ครั้งที่ 3 · อำเภอไชโย
ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ต.ชะไว อ.ไชโย · ผู้เข้าร่วม 10 คน
เสร็จสมบูรณ์
💡 สรุปผลกระบวนการ AIC
ผู้เข้าร่วมจากเครือข่ายภาคประชาชน ผู้นำชุมชน ทสม. กลุ่มเกษตรกร และกลุ่มผู้ใช้น้ำ รวม 30 คนจาก 3 อำเภอ ได้ร่วมกันวิเคราะห์ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ จัดทำแผนที่ชุมชน ผังกระบวนการทำงาน และ (ร่าง) รูปแบบเครือข่ายทางสังคมที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่